Projekt PFRON

Terapia mowy (logopedia, neurologopedia)

Terapia logopedyczna obejmuje swoim zasięgiem całość specyficznych, zamierzonych oddziaływań ukierunkowanych na usunięcie wszelkich zakłóceń procesu porozumiewania się.
Oddziaływania te mają na celu:

  • korygowanie zaburzeń mowy;
  • usprawnianie motoryki aparatu artykulacyjnego;
  • usprawnianie funkcji pokarmowych;
  • wypracowanie odpowiedniego poziomu sprawności językowej, oddechowej i fonacyjnej;
  • wzbogacanie zasobu słownictwa biernego i czynnego;
  • stwarzanie możliwości porozumiewania się beneficjantów ostatecznych, którzy nie są w stanie posługiwać się mową werbalną (komunikacja alterentywna).

Standardowa terapia logopedyczna

Cele główne:

  • usuwanie zaburzeń mowy;
  • przywracanie mowy w przypadku jej utraty;
  • nauczanie mowy nie wykształconej;
  • wyrównywanie opóźnień rozwoju mowy;
  • wypracowanie odpowiedniego poziomu sprawności językowej.

Cele szczegółowe:

  • usprawnianie słuchu fizjologicznego;
  • usprawnianie słuchu fonemowego i fonematycznego;
  • kształtowanie prawidłowych nawyków artykulacyjnych;
  • wyrabianie prawidłowego toru oddechowego i siły oddechu;
  • wyrabianie prawidłowej fonacji;
  • usprawnianie prawidłowego gryzienia i żucia pokarmów;
  • ćwiczenia usprawniające prawidłowe połykanie;
  • usprawnianie motoryki narządów artykulacyjnych;
  • korygowanie niewłaściwej wymowy głosek;
  • wywoływanie nierealizowanych głosek;
  • utrwalanie poprawnej wymowy w sylabach, wyrazach, zdaniach i w mowie spontanicznej;
  • utrwalenie poprawnej wymowy głosek w nagłosie, śródgłosie i wygłosie;
  • wprowadzenie elementów komunikacji wspomagającej (makaton);
  • bogacenie słownictwa biernego i czynnego;
  • stymulacja mowy dialogowej i spontanicznej u dzieci;
  • poszerzanie kompetencji gramatycznych u dzieci.

Terminem terapia logopedyczna określa się wszelkie działania kierunkowane na usunięcie wszelkich zakłóceń procesu porozumiewania się (od prostych wad wymowy do niemożności mówienia włącznie) i usprawnianiu funkcji komunikacyjnych.
Terapia poprzedzona jest wywiadem i obserwacją; na tej podstawie logopeda opracowuje program usprawniania. Terapia logopedyczna dostosowana jest do indywidualnych potrzeb i możliwości każdego dziecka. Terapeuta dba o atrakcyjność zajęć stosując różnorodne formy i metody pracy. Wykorzystuje do zabaw i ćwiczeń pomoce i środki dydaktyczne, a także korzysta z kart pracy.
Ze względu na specyfikę zaburzeń u dzieci, terapia przeprowadzana w projekcie będzie opierać się na trzech koncepcjach:

  • Wczesna interwencja logopedyczna-dotyczy dzieci od 3 m. życia. Celem jest stymulacja rozwoju dziecka w okresie przedmownym. W ramach profilaktyki wczesnej interwencji logopeda będzie wprowadzać :
  • ćwiczenia bierne aparatu artykulacyjnego (masaż logopedyczny, masaż wibratorem);
  • naukę jedzenia i picia (z pomocą odpowiednich przedmiotów);
  • stymulację odruchu połykania, gryzienia i żucia;
  • stymulacja słuchu fizjologicznego;
  • elementy logorytmiki dla najmłodszych;
  • zabawy stymulacyjne dłoni i całego ciała (zabawy paluszkowe, elementy masażyków wg koncepcji M. Bogdanowicz);
  • jeśli wymaga tego sytuacja to: odwrażliwianie jamy ustnej, regulacja wygórowanego odruchu wymiotnego;
  • ćwiczenia fiksacji wzroku;
  • ćwiczenia koordynacji wzrokowo-słuchowej i koordynacji oko-ręka;
  • wprowadzenie zabaw logopedycznych, które wspomagają rozwój werbalny u małych dzieci.
  • Standardowa terapia logopedyczna (opisana powyżej).
  • Utrwalanie kompetencji niewerbalnych, przez komunikacje alternatywną i wspomagającą

Komunikacja wspomagająca/alternatywna będzie wprowadzana u dzieci, u których nie jest możliwe bądź bardzo trudne wywołanie komunikacji werbalnej (ze względu na zaburzenia neurologiczne, zaburzenia dyzartryczne i anartryczne, niepełnosprawność intelektualną, itp.).Zadaniem komunikacji wspomagającej ma być wspomaganie rozwoju mowy, z jednoczesnym zachowaniem dziecka jako uczestnika w akcie komunikacyjnym. Dzięki temu podopieczni mogą dokonywać wyborów, podejmować decyzje, pytać, itd.
W miarę możliwości, nadal u dziecka będą wywoływane głoski/sylaby, ale zawsze z wartością komunikacyjną (np.:[ma]–mama)–działania logopedy będą zależne od rozwoju i możliwości podopiecznego.
U części dzieci, w ramach przygotowania do komunikacji alternatywnej (np.: na zdjęciach, symbolach), logopeda będzie intensywnie ćwiczył fiksacje wzroku i zdolność rozumienia prostych poleceń. W odpowiedniej kolejności będą dodawane ćwiczenia z wyborem (między zabawkami, potem przedmiotami codziennego użytku). Jeśli praca na konkrecie przyniesie pozytywne skutki, przedmioty zostaną zamienione na zdjęcia lub symbole.
U dzieci posiadających swój system komunikacji pozawerbalnej wspierany będzie jego rozwój, z włączeniem rozwijania słownictwa biernego.

Opis działań i metod logopedy:

    • Metoda werbotonalna (verbotonalna, werbo-tonalna) – są to działania opracowane przez profesora Petara Guberinę w latach 50-tych ubiegłego wieku w Centrum SUVAG w Zagrzebiu (Chorwacja). W metodzie werbotonalnej specjalnie dobrane ćwiczenia oddziaływają na rozwój motoryczny dziecka, zmysł równowagi, dzięki czemu można uwrażliwić słuch i usprawnić komunikację językową dziecka. Cel przełożenie ruchów całego ciała (makroruchy) na ruchy narządów mowy (mikroruchy) i wykorzystanie związku, jaki pomiędzy nimi zaistnieje. Osiąga się to przez stosowanie rytmu ciała, rytmu muzycznego oraz zabaw fonacyjnych.
    • Elementy metody krakowskiej- twórcą tej techniki jest prof. Jagoda Cieszyńska. Powyższe działania są neurobiologiczną terapią przeznaczoną dla dzieci z różnymi zaburzeniami rozwojowymi i genetycznymi. Terapia skupia się na budowaniu języka w umyśle dziecka oraz na nauce komunikacji.
    • Ćwiczenia artykulatorów:
    • bierne– masaż logopedyczny,
    • czynne-ćwiczenia usprawniające aparat artykulacyjny, przez wykonywanie odpowiednich ruchów przez dzieci naśladujące logopedę;
    • Ćwiczenia oddechowe;
    • Ćwiczenia słuchu fizjologicznego/fonemowego/fonematycznego;
    • Nauka jedzenia i picia/stymulacja odruchu gryzienia i żucia/ćwiczenia połykania;
    • Wywoływanie i utrwalanie prawidłowo brzmiących głosek;
    • Korygowanie istniejących głosek;
    • Rozwijanie słownika mowy czynnej i biernej;
    • Stymulacja mowy dialogowej i spontanicznej;
    • Rozwijanie kompetencji gramatycznych;
    • Komunikacja wspomagająca bądź alternatywna;
    • Ćwiczenia fiksacji wzroku;
    • Elementy logorytmiki;
    • Elementy artelogopedii.